Aktuale

aktuale 1
 

PSE U PROPOZUA OLIVER J. SCHMITT PËR ANËTAR TË JASHTËM TË ASHAK-ut?

Me propozim të Kryesisë së ASHAK-ut (11. 09. 2012), dr. Oliver Jens Schmitt, profesor për Historinë e Evropës Lindore në Fakultetin e Shkencave Historike të Universitetit të Vjenës, anëtar i rregullt i Akademisë Austriake të Shkencave, Përgjegjës i Albanien-Institut, u kandidua për anëtar të jashtëm të ASHAK-ut. Kryesia i ngarkoi të nënshkruarit e këtij teksti për të hartuar një raport për punën dhe veprimtarinë e profesor Schmitt-it. Ishim të vetëdijshëm se kishim marrë një barrë tepër të rëndë për ta bërë vlerësimin për këtë kandidat nga se opusi i tij shkencor është shumë i gjerë dhe cilësia shkencore e studimeve të tij shumë e lartë. Mblodhëm të dhëna biografike e bibliografike, vlerësime të shkencëtarëve e historianëve me renome për këtë studiues të njohur jo vetëm për studimet historike shqiptare, të vështruara në kontekst të gjerë të zhvillimeve historike të Evropës. Në vlerësimet e ekspertëve të historisë, veçanërisht të historisë së Evropës JL, gjetëm se vepra e Schmitt-it është shkencore, e hartuar me kompetencë, e argumentuar me të dhëna dhe fakte shkencore dhe e mbështetur në dokumente relevante arkivore. Në anën tjetër, vetë jemi dëshmitarë se pas vitit 1999, kudo që i jepej rasti, në tryeza shkencore, në konferenca, në qarqe politike e diplomatike, prof. Schmitt-i me argumente shkencore e mbronte të drejtën e Kosovës për shtetësi të saj. Kishte shprehur edhe gadishmërinë për përgatitjen e shkencëtarëve të rinj nga Kosova nga fusha e historisë.

NĂ« hartimin e raportit na ndihmoi shumĂ« mendimi i prof. Noel Malcolm-it, anĂ«tar i jashtĂ«m i ASHAK-ut, tĂ« cilin, shpresojmĂ« se e njeh gjithĂ« opinioni shqiptar pĂ«rmes veprĂ«s sĂ« tij “Kosova – njĂ« histori e shkurtĂ«r” dhe angazhimeve publike tĂ« tij pĂ«r KosovĂ«n.

Pas pĂ«rfundimit tĂ« zgjedhjeve pĂ«r anĂ«tarĂ« tĂ« rinj, korrespondentĂ« dhe tĂ« jashtĂ«m, tĂ« vetĂ«quajtur historianĂ« dhe politikanĂ«-“historianĂ«â€ sĂ«rish ngritĂ«n zĂ«rin kundĂ«r Akademi­sĂ«, kĂ«saj radhe kundĂ«r pranimit tĂ« prof. dr. Oliver J. Schmitt-it anĂ«tar tĂ« jashtĂ«m i AShAK-ut, qĂ« u bĂ« nĂ« pĂ«rputhje tĂ« plotĂ« me kriteret shkencore-profesionale, ligjore dhe me postulatin pĂ«r autonominĂ« e institucionit. FushatĂ«n e filloi agresivisht gazetari Jusuf Buxhovi, me shkollim themelor pĂ«r gjuhĂ«-letĂ«rsi, gjithĂ« jetĂ«n me pezullim midis gazeta­risĂ« e letĂ«rsisĂ«, pa pĂ«rgatitje bazike profesionale historiografike, por qĂ« ngre pretendime tĂ« mĂ«dha tĂ« ketĂ« bĂ«rĂ« historinĂ« e suksesshme, tĂ« vetmen, mĂ« tĂ« mirĂ«n,  katĂ«r mijĂ« vjeçare tĂ« kombit! Akuzon autorĂ« vendĂ«s si ‘argatĂ« tĂ« AkademisĂ« Serbe’, ndĂ«rsa autorĂ« tĂ« huaj si ‘albano­fobë’! MĂ« sĂ« shumti e atakon prof. Oliver Schmitt-in, duke e cilĂ«suar ‘antishqiptar’ - çka Ă«shtĂ« njĂ« gĂ«njeshtĂ«r e kulluar, pastaj ‘sllavist’ - çka nuk Ă«shtĂ«, ‘proserb’ - çka del nĂ« anĂ«n tjetĂ«r tĂ« arsyes.

“Historiani” Buxhovi nuk u mjaftua me kaq, po nĂ« manirin e stalinizmit arkaik kĂ«rkoi ndihmĂ« nga politika e ditĂ«s, konkretisht nga Kryetari i Kuvendit tĂ« KosovĂ«s Jakup Krasniqi, qĂ« tĂ« ndĂ«rhynte nĂ« Akademi dhe tĂ« bĂ«nte anulimin e zgjedhjes sĂ« prof. Schmitt-it. Krasniqi, pas ankesĂ«s se nuk e paskĂ«sh lexuar ende raportin (athua kush duhej t’ia jepte?), nuk e la pa sulmuar edhe AkademinĂ«, edhe prof. Schmitt-in nĂ« prononcime pĂ«r media, pĂ«rfshirĂ« shkrimin me titull “Me gjysmĂ« tĂ« vĂ«rteta nuk bĂ«het shkencĂ«â€ (”Koha ditore”, 22. 12. 2012).

Krasniqi paskĂ«sh lexuar njĂ« kapitull tĂ« veprĂ«s sĂ« fundit tĂ« Schmitt-it “Kosova – histori e shkurtĂ«r e njĂ« treve qendrore ballkanike”, paskĂ«sh marrĂ« disa fragmente tĂ« shkĂ«putura e tĂ« izoluara nga tĂ«rĂ«sia e pro­ble­matikĂ«s sĂ« shqyrtuar, dhe ia paskĂ«sh dalĂ« tĂ« nxjerrĂ« konkluzione allabuxhovçe!

Nuk mund tĂ« mos e shtrojmĂ« pyetjen: nga cila pozitĂ« flet e shkruan Jakup Kras­niqi pĂ«r shkencĂ«n, nga pozita e politikanit apo e “historianit”, apo nga tĂ« dyja?!

Pas sulmeve tĂ« pabaza tĂ« disa “historianĂ«ve”, dhe sulmeve tĂ« papĂ«rgjegjshme tĂ« udhë­he­qĂ«sve politikĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, nĂ« vitin 2009, prof. Schmitt nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r “Koha ditore” tĂ« dt. 3 gusht 2009, tha: IntelektualĂ«t shqiptarĂ« “e dinĂ« se unĂ« kam dashuri tĂ« madhe ndaj kulturĂ«s shqiptare, por si shkencĂ«tar unĂ« punoj me do­ku­mente dhe metodat e mia shkencore”, duke lĂ«nĂ« gjithnjĂ« tĂ« hapur mundĂ«sinĂ« e debatit e tĂ« disku­timeve shkencore pĂ«r tĂ« gjitha çështjet, sepse, thoshte ai, asgjĂ« nuk Ă«shtĂ« e pĂ«rkryer. “Pra unĂ« nuk mund tĂ« shkruajĂ« njĂ« libĂ«r duke u nisur nga motivi i simpatisĂ« apo i antipatisĂ«. Veç kĂ«saj shkenca Ă«shtĂ«  gjithmonĂ« debat dhe jo e vĂ«rtetĂ« absolute dhe studiuesi nuk mund tĂ« pohojĂ« se ai ka monopolin mbi tĂ« vĂ«rtetĂ«n”. Veprat kryesore tĂ« tij janĂ« tashmĂ« tĂ« botuara shqip. NĂ« vitin 2012 prof. Schmitt dha disa intervista nĂ« media tĂ« shkruara dhe elektronike dhe mbajti edhe disa ligjĂ«rata publike nĂ« KosovĂ«, por askush nga kritikuesit nuk doli para tij t’ia thoshte vĂ«rejtjet me argumente ose tĂ« shkonte e t’i bĂ«nte pyetje nĂ« ligjĂ«rata, tĂ« debatonte. NdĂ«rkaq, referati pĂ«r zgjedhjen e profesor Schmittit nĂ« AShAK ishte lĂ«nĂ« nĂ« dispozicion tĂ« publikut plot njĂ« javĂ« dhe askush nuk kishte shĂ«nuar asnjĂ« vrojtim, pĂ«rveç njĂ« gazetari tĂ« “KohĂ«s ditore”.

NĂ« njĂ« intervistĂ« nĂ« numrin festiv tĂ« vitit 2009 tĂ« gazetĂ«s “ZĂ«ri”, nĂ« pyetjen e Daut Dautit pĂ«r librin e Schmitt-it pĂ«r SkĂ«nderbeun dhe zhurmĂ«n e madhe qĂ« u bĂ« atĂ« vit, Noel Malcolm, pĂ«rveç tjerash, tha:

“Nuk e kam pĂ«rcjellĂ« kĂ«tĂ« kontarversĂ« nĂ« detaje, por kam lexuar pĂ«r kĂ«tĂ« çështje kur filloi nĂ« mĂ«nyrĂ« skandaloze nĂ« TiranĂ«. Debatin qĂ« u bĂ« nĂ« KosovĂ« nuk e kam pĂ«rcjellĂ« sa duhet. UnĂ« jam befasuar nga trajtimi qĂ« iu bĂ« Schmitit, por jo edhe aq shumĂ« pĂ«r arsye se unĂ« e kuptoj rĂ«ndĂ«sinĂ« qĂ« ka figura e SkĂ«nderbeut nĂ« historinĂ« e shqiptarĂ«ve. ËshtĂ« temĂ« e ndjeshme dhe e kuptoj sfondin psikologjik qĂ« ka. Por, Oliver Schmittt Ă«shtĂ« historian shumĂ« serioz. Ai Ă«shtĂ« dijetar dhe nuk shkruan propagandĂ« dhe nuk shkruan as kundĂ«r apo pro ndonjĂ« interesi apo pozicioni politik, por shkruan si historian i vĂ«rtetĂ«. Ai i ka analizuar burimet dhe ka treguar se cilat janĂ« rezultatet e analizĂ«s. Ajo qĂ« gjithashtu mĂ« ka befasuar janĂ« gjĂ«rat qĂ« i ka thĂ«nĂ« e tĂ« cilat shkaktuan reagime apo, ndoshta, tĂ« ashtuquajturin skandal...

”Ne e dimĂ« qĂ« SkĂ«nderbeu Ă«shtĂ« tejet i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r shqiptarĂ«t. Por sulmet kundĂ«r Schmitt-it nuk janĂ« tĂ« bazuara nĂ« fakte historike. UnĂ« e njoh Oliver Schmitt-in dhe ai Ă«shtĂ« person shumĂ« i sinqertĂ« dhe dinjitoz. Jam tronditur pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si Ă«shtĂ« akuzuar ai. Ai ka qenĂ« nxĂ«nĂ«si mĂ« i mirĂ« i Peter Bartl-it, i cili ka udhĂ«hequr Institutin Albanologjik nĂ« Mynih pĂ«r shumĂ« vite me radhĂ«. Ky institut Ă«shtĂ« transferuar nĂ« Universitetin e VjenĂ«s dhe Oliver Schmitti Ă«shtĂ« drejtor i kĂ«tij instituti. Ky Ă«shtĂ« instituti i vetĂ«m i dedikuar qĂ« me devotshmĂ«ri tĂ« studioi nĂ« mĂ«nyrĂ« serioze çështjet albanologjike jashtĂ« tokave shqiptare. Kurse Schmitt Ă«shtĂ« njĂ« dijetar i cili vazhdimisht promovon hulumtime tĂ« reja tĂ« historisĂ« shqiptare. TĂ« demonizosh Oliver Schmittin nga ndonjĂ« seksion i medieve apo nga njĂ« pjesĂ« e botĂ«s politike, Ă«shtĂ« gabim i tmerrshĂ«m. Studimet e tij janĂ« tĂ« njĂ« standardi tĂ« lartĂ« shkencor”.

Në pamundësi që ta japim raportin e plotë për prof. O. Schmitt-in me rastin e zgjedhjes në Akademi, po shkëpusim vetëm përfundimin:

“Siç mund tĂ« shihet nga e tĂ«rĂ« veprimtaria e deritashme e tij hulumtuese-shkencore, prof. dr. Oliver Jens Schmitt, anĂ«tar i rregullt i AkademisĂ« Austriake tĂ« Shkencave, pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« punĂ«s sĂ« tij ia ka kushtuar historisĂ« shqiptare, tĂ« vĂ«shtruar nĂ« tĂ«rĂ«sinĂ« e saj dhe nĂ« njĂ« kontekst mĂ« tĂ« gjerĂ« evropian. TĂ«rĂ«sitĂ« e mĂ«dha hulumtuese tĂ« tij kanĂ« qenĂ«: ArbĂ«ria Venetike, Historia e SkĂ«nderbeut dhe epokĂ«s sĂ« tij, Kosova dhe Historia e popullit shqiptar. TĂ« gjitha kĂ«to ai i ka vĂ«shtruar nĂ« njĂ« horizont mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« EvropĂ«s Juglindore. Ai Ă«shtĂ« njĂ« nga tĂ« paktit historianĂ« titullarĂ« universitarĂ« aktivĂ« nĂ« EvropĂ«n PerĂ«ndimore sot dhe me moshĂ«n e formimin e tij garanton se me kĂ«to çështje do tĂ« merret edhe njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«. Profesor Oliver Jens Schmitt ka shfaqur dhe interesa tĂ« tjerĂ« pĂ«r botĂ«n shqiptare dhe ballkanike, Ă«shtĂ« angazhuar nĂ« paraqitjen e kĂ«saj bote nĂ« aspektin shkencor e kulturor para opinionit tĂ« EvropĂ«s Qendrore, ndĂ«rsa me pozitĂ«n qĂ« ka nĂ« Institutin e HistorisĂ« tĂ« Universitetit tĂ« VjenĂ«s pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« mund tĂ« luajĂ« njĂ« rol me peshĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtim. Intensiteti i paraqitjeve tĂ« tij tĂ« deritashme, cilĂ«sia shkencore e studimeve, interesi i shfaqur nĂ« vijimĂ«si, vlerĂ«simet qĂ« i janĂ« bĂ«rĂ« veprĂ«s sĂ« tij nga historianĂ«t, na bĂ«jnĂ« tĂ« propozojmĂ« qĂ« Akademia e Shkencave dhe e Arteve e KosovĂ«s ta zgjedhĂ« akademik profesor dr. Oliver Jens Schmitt-in anĂ«tar tĂ« jashtĂ«m tĂ« saj” (Akademik Hivzi Islami dhe Akademik Pajazit Nushi, PrishtinĂ«, 24 shtator, 2012).

Kosova gjithnjë ka nevojë për të vërteta dhe miq, siç janë prof. Noel Malcolm, prof. Oliver Jens Schmitt, profesori i këtij të fundit Peter Bartl, etj., të cilët flasin dhe shkruaj­në disa gjuhë, ndër to edhe shqipen, shfrytëzojnë materiale burimore në shumë gjuhë të tjera, klasike e bashkëkohore dhe janë shkencëtarë me formim të mirëfilltë e të sprovuar historiografik. Me pranimin e O. J. Schmitt-it anëtar të jashtëm të AShAK-ut, ky insti­tucion ka dëshmuar edhe një herë se është institucion i shkencës, i dijes, i së vërtetës, i civilizimit, që shpërfill qasjet diletanteske-folklorizante, kontekstet emocionale dhe ideo­lo­gjike në interpretimin e ngjarjeve dhe të proceseve historike. Autorët e këtij teksti, si pro­pozues dhe nënshkrues të referatit që prof. Oliver J. Schmitt të zgjidhej anëtar i jash­tëm i AShAK-ut (mori 20 vota nga gjithsej 24 votues), ndjehen krenarë për hapin e ndërmarrë dhe suksesin e tij.

Prishtinë, 25.12.2012
Akademik Hivzi ISLAMI
Akademik Pajazit NUSHI