Mark Krasniqi Akademik

Biografia

U lind në fshatin Gllaviçicë (Shëngjon) afër Pejës më 1920. Shkollën fillore e kreu në fshatin e lindjes, kurse gjimnazin në vitin 1941 në Prizren. Në vitet 1941-1943 ka studiuar letërsinë në Uni­versitetin e Padovës (Itali), ndërsa në vitet 1946-l950 gjeografinë dhe etnografinë në Universitetin e Beo­gradit. Më 1945-1946 ka qenë ga­zetar-redaktor i gazetës Rilindja në Prizren, bashkë me Esad Mekulin dhe Omer Çerkezin. Prej vitit 1947 deri më l949 ka punuar në Radio-Beograd (Redaksia e emisioneve në gjuhën shqipe) gazetar-redaktor.

Në vitet 1950-1961 ka punuar asistent në Akademinë Serbe të Shkencave dhe të Arteve në Beograd, më vonë ka qenë bashkëpunëtor shkencor. U diplomua më 1950 në Beograd, kurse më 1960 mbrojti doktoraturën në Universitetin e Lubjanës, në Slloveni. Më 1961-1981 ka qenë profesor në Universitetin e Prishtinës, kur pushteti antishqiptar serbo-komunist e përjashtoi nga procesi mësimor. Ka qenë disa herë prodekan dhe dekan i Fakultetit Juridik-Ekonomik. Ka qenë nënkryetar dhe kryetar i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, kryetar i parë i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës (1970) dhe kryetar i Partisë Shqiptare Demokristiane të Kosovës (nga viti 1993).

Ka botuar mbi 35 libra shkencorë, letrarë, publicistikë dhe tekste shkollore si dhe ka përkthyer disa romane e përmbledhje me poezi nga serbo-kroatishtja, sllovenishtja dhe maqedonishtja në gjuhën shqipe.

Vdiq në Prishtinë më 2015.

 

Bibliografia

Vepra shkencore:

Ndryshimet bashkëkohore gjeografiko-shoqërore në Kosovë e Dukagjin, f.1-341 (disertacion i doktoratës, botuar serbisht nga Muzeu i Kosovës më 1963 në Prishtinë).

Gjurmë e gjurmime - Studime etnografike, f. 1-465, 1979.

Lugu i Baranit - monografi etnogjeografike, f. 1-202, 1985.

Rugova - monografi etnogjeografike (koautor), f. 1-205, 1987.

Nga gurra e traditës - Studime etnografike, f. 1-450, 1991.

Aspekte mitologjike - besime e bestytni, f. 1-350, 1997.

Rrënjët tona etnike, f. 310, 2001.

Mikpritja në traditën shqiptare, f 1-147, 2005.

Toleranca në traditën shqiptare, f. 1-2005, 2007.

Besa në traditën shqiptare, f. 1-202, 2011.

Tekste shkollore:

Gjeografia ekonomike - Tekst i përhershëm universitar, botim i katërt 1985, f. 1-350 (botuar 3 herë edhe serbisht).

Gjeografia e Jugosllavisë, për kl. IV gjimnaz, f. 1-200, 1975.

Gjeografia për klasën VIII të fillores, f. 130, botim i tretë,1978.

Publicistikë:

Qëndrime e reagime (komplet prej 4 librash, faqe 1.152, Prishtinë 1995).

Qëndrime, f.240.

Reagime, f. 274.

Intervista, f 318.

Mbështetje shkencore dhe përpjekje letrare, f. 320.

Kosova sot (referat në Senatin belg më 1992 (botuar edhe gjermanisht e anglisht).

Përpjekje për Kosovën, f. 650, 2001.

Vepra letrare (poezi):

Jehona e kohës, f. 1-90, 1972.

Përrallat e gjyshit, f.1-105, 1953.

Drita e parë, f. 1-53, 1956.

Posta e porositur, f. 1-65, 1959.

Lepuri analfabet, f. 88, 1974.

Postieri i maleve, f. 1-90, 1984.

Kulla e buburrecit, f. 1-92, 1989.

Borëbardha (adaptim), f.1956.

Vjersha të zgjedhura për fëmijë, f. 95, 1998.

Përkthime letrare:

Marimangat - roman nga Ivo Qipiko.

Shërbëtori Jernej dhe e drejta e tij - roman nga Ivan Cankar.

Zambarja e shelqes - përmbledhje poezish nga Grigor Vitez.

Shkrimtarët maqedonas për fëmijë - përmbledhje poezish.

Lexo e gjezdis Kinë e Paris - poezi nga Majakovski (me E. Mekulin).

Gjeli i artë - poezi, A. Pushkin (me E. Mekulin).

Legjenda mbi carin Salltan - poezi, A. Pushkin.

Vjeti i madh - dëshmi letrare për LNÇ (autorë jugosllavë).

Punime, artikuj, kumtesa:

Migracija stanovništva kao društveno-ekonomski fenomen, Zbornik Pravno-ekonomskog fakulteta, II-III, Priština 1965, 1-51.

Suva Reka – antropogeografska ispitivanja – Glasnik Etnografskog instituta Srpske akademije nauka i umetnosti, VII, Beograd 1959, 80-102.

Dulje – naselje u Prizrenskom Podgoru – antropogeografska ispitivanja – Glasnik Etnografskog instituta Srpske akademije nauka, I-III, Beograd 1957, 349-370.

Kula u Metohiji – Prilog prou?avanju narodne arhitekture – Glasnik Etnografskog instituta Srpske akademije nauka i umetnosti, VII, Beograd 1958, 47-70.

Antroponomija kod Albanaca u Jugoslaviji, Onomastica Jugoslavica br. 10. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, Zagreb 1982, 103-109.

Etno-geografsko zna?enje toponima Rugove. Onomastica Jugoslavica, vol. 9, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, Zagreb 1982, 45-51.

Comunita di famiglie e di beni dagli Albanesi in Iugoslavia, Actes du Première congrès internacional des études balkaniques et sud-est européennes, Edition de l’Academie bulgare des scienses. VII. Sofia, 1971, 491-504.

L’architettura popolare degli albanesi in Iugoslavia, Deuxième congrès internationale des études du sud-est européennes, L’academie grèce des sciences, Athenes, 1970.

Peremjeni v bitje albancev v Jugoslavii v te?enije je socijalisti?kago razvitja, Trudi VII medžunarodnog kongresa antropologi?eških e etnografi?eških i etnogra­fi?eških nauk, tom VIII, Akademia nauka SSSR, Moskva 1970, 168-171.

Les changements dans les traditon du mariage à Cossova, III Congrès international d’etudes du sud-est européennes, L’academie roumene des sciences, Bucarest 1974.

Funksioni i dhomës së miqve në Kosovë në epokën e Lidhjes së Prizrenit, Konferenca kombëtare e studimeve për Lidhjen Shqiptare të Prizrenit 1878-1881, I, Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Tiranë 1979, f. 282-287.

Le procès de l’urbanisation en Kossova après la deuxième guerre mondiale, Quatrième congrès interationale des ètudes du sud-est européennes L’Academie Turc des Sciences, Ankara 1979.

Naša šiptarska revolucionarna pesma. Zbornik radova Etnografskog instituta Srpske akademije nauka i umetnosti, knj., 3, Beograd 1960, 629-657.

O “besi” – Prilog prou?avanju obi?ajnog prava – Zbornik za narodni život i obi­?aje, knj. 40, Jugoslovenska akademija znanosti i umjetnosti, Zagreb 1962, 271-281.

Urbanizacija naselja i stanovništva – sa posebnim osvrtom na Kosovo i Metohiju, Zbornik Pravno-ekonomskog fakulteta, V, Priština 1967, 1-53.

Ekonomski aspekt šiptarske porodi?ne zadruge na Kosovu i Metohiji, Zbornik Pravno-ekonomskog fakulteta, I, Priština 1962, 131-165.

Evolucija ruralnih naselja na Kosovu i Metohiji, Zbornik Pravno-ekonomskog fakulteta, I, Priština 1962, 131-165.

Disa veçori demografike të Kosovës sipas të dhënave statistikore të 1971-s, Përm­ble­­dhje punimesh të Fakultetit Juridik-Ekonomik, Prishtinë 1972, 29-44.

Orahovac – antropogeografska monorafija varošice, Glasnik Muzeja Kosova i Metohije, II, Priština 1957, 87-147.

Shtëpia shqiptare në Kosovë, Gjurmime albanologjike – Folklor dhe etnologji, I, Prishtinë 1971, f.11-73.

Šiptarska porodi?na zadruga u Kosovsko-Metohijskoj Oblasti, Glasnik Muzeja Kosova i Metohije, III, Priština 1958, 107-127.

Disa probleme të evolucionit të familjes shqiptare në Kosovë, Gjurmime albanologjike – Folklor dhe etnologji, II, Prishtinë 1972, f.31-50.

Gjeneza kastriote e disa fiseve shqiptare dhe malazeze sipas traditës popullore, Simpozium për Skënderbeun, Prishtinë 1969, f.263-275.

Nevoja dhe rëndësia e pasurimit të leksikut letrar nga burimet dialektore. Kongresi i Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe, II, Akademia e Shkencave e RP të Shqipërisë, Tiranë 1973, 505-509.

Mbi disa shkrime letrare të autorëve shqiptarë në Kosovë midis dy luftërave botërore, Gjurmime albanologjike – Seria e shkencave filologjike, III, Prishtinë 1975, f.117-129.

Misioni humanist i shkencës etnografike, Rilindja, 17. VII, 1976.

Krahinat etnografike të Kosovës, Konferenca Kombëtare e Studimeve Etnografike, Akademia e Shkencave e RP të Shqipërisë, Tiranë 1977, f.111-120. Botuar edhe në revistën Gjurmime albanologjike, VI, Prishtinë 1978, 7-18.

Duborez u Metohiji, Glasnik Muzeja Kosova i Metohije, III, Priština 1958, 227-236. Botuar edhe në përmbledhjen Seminari i Kulturës Shqiptare për të Huaj, nr. 2, Fakulteti Filozofik, Prishitnë 1976, 129-150, me titull: Gdhendja artistike e drurit në fshatrat e Kosovës.

Antroponimet e Kosovës në dritën e shkencës etnografike, Onomastika e Kosovës, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë 1979, f.377-415.

Disa burime pak të njohura mbi popullsinë e Kosovës, Studime historike, nr. 2, Akademia e Shkencave e RPSSH, Tiranë 1979, f.97-104.

Mbledhës i folklorit, studiu i shquar, poet e luftëtar revolucionar es (Me rastin e 50-vjetorit të vdekjes së Shtjefën Gjeçovit), Rilindja, 6. X. 1979, Prishtinë.

Veshja e një lloj historie e çdo populli, Rilindja, Prishtinë, 1. XII. 1979.

Kosova – trevë e pasur e veshjeve popullore, Rilindja, Prishtinë, 15. XII. 1979.

Trashëgimia e popullit tonë dhe detyra jonë ndaj saj, Trashëgimia dhe transformimi i kulturës popullore, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë 1985, f. 5-17.

Aspekte pagane të traditës së kërshëndellave, Gjurmime albanologjike – Folklor dhe etnologji – Instituti Albanologjik i Prishtinës, XII, Prishtinë 1982, f. 7-26.

Disa veçori të Lugut të Baranit (familja-fisi-bajraku-katundi), Gjurmime albanologjike - Folklor dhe etnografi, XIII, Instituti Albanologjik i Prishtinës, Prishtinë 1984, f. 97-121.

Shtjefën Gjeçovi – etnograf i shquar dhe mësues i popullit, Përparimi – revistë shkencore, nr. 4, Prishtinë 1984.

Ekonomski aspekt šiptarske porodi?ne zadruge na Kosovu i Metohiji, Zbornik Pravno-ekonomskog fakulteta, I, Priština 1962, 131-165.

Organizimi i jetës shoqërore në një familje të madhe në rrethin e Pejës, Përparimi nr. 5, Prishtinë 1959, f. 303-313.

Ndryshime në traditën e martesës në Kosovë, Dituria – revistë shkencore e studentëve të Kosovës, nr. 1-2, Prishtinë 1974, f. 7-11.

Arti material i popullit tonë, Rilindja, Prishtinë, 29. XI. 1958.

Familjet e mëdha në Kosovë dje dhe sot, Rilindja, Prishtinë, 2. VII. 1961.

Sytë e Simonidës – Mbi prishjen e afreskës së njohur në Manastirin e Graçanicës, Rilindja, Prishtinë 8. I. 1961.

Shqiptarët dhe veprat e Mark Milanit, Përpairmi nr. 11-12, Prishtinë 1958, f.793-802.

Familja shqiptare në Kosovë, Seminari mbi Kulturën Shqiptare për të Huaj, nr.1, Prishtinë, 1975.

Vuk Karadži? – poštovalac tudjih vrednosti, Politika, Beograd, 15. IX. 1974.

Strukturat demografike në Kosovë, Seminari mbi Kulturën Shqiptare për të Huaj, nr. 3, Fakulteti Filozofik, Prishtinë 1977, f. 117-139.

Elemente etnografike në disa vepra të rilindësve tanë, Seminari mbi Kulturën Shqiptare për të Huaj, nr. 4, Fakulteti Filozofik, Prishtinë 1978, f. 57-87.

Puna shkencore-hulumtuese në Kosovë, botuar në monografinë Kosovo i Metohija, 1943 196, Prishtinë 1963.

Metohija, ?asopis Zemlja i ljudi, nr. 3, Beograd 1953, 26-36.

Rajonizimi i bujqësisë në Kosovë-Metohi, Përparimi nr. 11, Prishtinë 1961, f. 795-804.

Problemi i shtimit të popullsisë në botë, Përparimi nr. 1-2, Prishtinë 1957, f. 43-51.

Komunikacioni i vjetër në Kosovë e Metohi, Përparimi nr. 7-8, Prishtinë 1957, f. 422-439.

Karakteristikat morfologjike dhe gjeologjike të Kosovës dhe Metohisë, Përparimi nr. 3, Prishtinë 1961, f. 179-186.

Arkitektura shqiptare folklorike në Kosovë, Seminari mbi Kulturën Shqiptare për të Huaj nr. 1, Prishtinë 1975.

Prizreni – vështrim historik-gjeografik, Përparimi nr. 1-2, Prishtinë 1960, f. 81-95.

Dy shembuj historik të bashkëpunimit vëllaznor – Kryengritjet serbo-shqiptare kundër turqve më 1689 dhe 1737, Përparimi nr. 4, Prishtinë 1955, f. 197-205.

Indonezija – Vështrim gjeografiko-historik, Përparimi nr. 7-8, Prishtinë 1958, f. 519-528.

Social and economic changes in Kosovo, Geographica Yugoslavica, 2, Ljubljana 1980.

Albanci – narodna kultura i obi?aji, Enciklopedija Jugoslavije, I, Zagreb 1980.

Rad na publikovanju šiptarske narodne poezije u Jugoslaviji posle rata, Narodno stvaralaštvo, br. 3-4, Beograd 1962, 213-219.

Motiv herojstva u partizanskoj narodnoj epici, Zbornik Radova VII Kongresa Saveza udruženja folklorista Jugoslavije, Titovo Užice 1961, 288-294.

Naša šiptarska narodna pesma o borbi i izgradnji, Rad VI kongresa folklorista Jugoslavije, Bled 1959, 203-207.

Tužbalice u arbanaškoj narodnoj poeziji, Rad XI Kongresa Saveza folklorista Jugoslavije, Zagreb 1964, 329-337.

Narodna pesma o današnjem svadbenom ritualu kod Albanaca, Rad XII Kongresa Saveza folklorista Jugoslavije u Pore?u 1970, Zagreb 1972, 187-193.

Problem emancipacije žene u posleratnoj albanskoj narodnoj poeziji, Rad Kongresa Saveza udruženja folklorista Jugoslavije u Novom Sadu 1973.

Gjurmëve të një kënge popullore, Gjurmime albanologjike – Folklor dhe etnologji, IV, Prishitnë 1976, f. 159-189.

La cute contre le fèodalisme dans la poèsie popullaire albanaise, Studia albanica, 2, Universitè de Tirana, Tirana 1968, 137-142.

Roli liridashës i poezisë sonë popullore, Rilindja, Prishtinë 30.VIII 1961.

Rëndësia e gjeografisë si shkencë aplikative për zhvillimin e Kosovës, Kërkime gjeografike – Geografska istraživanja nr. 1, Prishtinë f. 1979, 5-15.

?asna obaveza rugovskih šiptara, Ilustrovana politika, br. 92, Beograd 9, VIII 1960.

Djelo Dj. K. Skenderbega – (Medjunarodni simpozijum u Prištini i Tirani), Vjesnik, Zagreb 22. II 1968. Përkthim botuar në Flaka e Vëllazërimit, Shkup 14 mars 1968.

Shkollat në Kosovë-Metohi deri në Luftën e Parë Botnore, Rilindja, Prishtinë, 1, 2 dhe 3 kallnuer 1961.

Sheh Hilmi Maliqi – nji poet i panjohun, Jeta e Re nr. 4, Prishtinë 1953, f. 260-267.

Haxhi Ymer Lutfi Paçarrizi (1869-1929), Jeta e Re nr. 5, Prishtinë 1955, f. 418-426.

Shaip Zurnaxhiu, Jeta e Re nr. 2, Prishtinë 1954, f. 96-100.

Lazër Lumezi, Jeta e Re nr. 4, Prishtinë 1958, f. 482-486.

“Hylli”, fletushkë shqipe në Jugosllavinë e vjetër, Jeta e Re, 5, Prishtinë 1953, f. 330-335.

Prej lirikës moderne sllovene, Jeta e Re nr. 2, Prishtinë 1959, f. 219-221.

Polemika:

Nau?ni rad i nau?ne publikacije na Kosovu i Metohiji, Povodom diskusije održane 9. III 1966. u Prištini, Izdanje autora, Priština 1966, 1-44, tiraž 500 primeraka.

Osvrt na jednu kritiku, Glasnik Muzeja Kosova i Metohije, knj. X (1965-1970), Priština 1970, 423-455.

Me rastin e botimit të librit të Aleksandër Gilferdingut, Përparim nr. 3, Prishtinë 6. VI. 1954.

U sjeni sumnjivih motiva – što je inspirisalo martovsku diskusiju u Prištini? Vjesnik u srijedu, Zagreb 26. listopada 1968.

Dogma ili meta insinuacija? (Odgovor Dr. B. Boškovi?u), Vjesnik u srijedu, Zagreb 23. studenoga 1966.

Mbrapavija qëlimkeqe e nji kritike – Përgjegje rreth reagimit të Dr. Boshkoviqit, Rilindja, Prishtinë më 27. XI. Dhe 28. XI. 1966.

Neki problem ?asopisa Jeta e re – (Odgovor Hasanu Kalešiju), Jedinstvo, Priština 5. V. 1055.

Krivo ogledalo – (Odgovor Živoradu Mihajlovi?u – Šilji), Reporter br. 811, Beograd, 4. II 1982.

Politikanski pamflet umesto nauke, (Odgovor listu Jedinstvo), Jedinstvo, 13. IV 1983.